Ένας μύθος ονόματι «δίαιτα χωρίς γλουτένη»

553274_412333418779714_733618241_n

Πριν 3.500 χρόνια, η Αίγυπτος καταλάμβανε την κυρίαρχη θέση στον κόσμο της ιατρικής. Ο περίφημος Πάπυρος Έμπερς – αιγυπτιακό βιβλίο ιατρικής εκείνης της εποχής, μας αποκαλύπτει μια σειρά από τεχνικές και μεθόδους θεραπείας που χρησιμοποιούνταν τότε. Ας δούμε μερικές…

«Για να αποτρέψετε την εμφάνιση των γκρίζων μαλλιών, πρέπει να τα πασαλείψετε με αίμα μαύρου μοσχαριού, το οποίο θα βράσετε προηγουμένως σε λάδι ή λίπος από κροταλία.» Η συνταγή για την απώλεια μαλλιών λέει: «Αν πέφτουν τα μαλλιά σας, καλό φάρμακο είναι ένα μείγμα από έξι τύπους λίπους: από άλογο, ιπποπόταμο, κροκόδειλο, γάτα, φίδι και αγριοκάτσικο. Για να δυναμώσετε τα μαλλιά σας, πρέπει να τα αλείψετε με ένα μείγμα από γαϊδουρίσιο δόντι τριμμένο στο μέλι.» Αυτό το έγγραφο σημειώνει ότι η αιγυπτιακή βασίλισσα Sesheshet είχε ένα μείγμα καλλωπισμού μαλλιών από «ίσα μέρη του ποδιού κυνηγόσκυλου Αβησσυνίας, άνθος φοινικιάς και οπλή γαϊδουριού, όλα βρασμένα στο λάδι.» Για να βοηθήσουν θύματα από δάγκωμα φιδιού, οι γιατροί εκείνης της εποχής τους έδιναν να πίνουν “θαυματουργό νερό” — το νερό με το οποίο περιέχυναν ένα συγκεκριμένο ειδώλιο.

Στους τραυματισμούς από θραύσματα πέτρας ή κομμάτια δέντρου τα οποία είχαν εισχωρήσει βαθιά στο δέρμα, έβαζαν στην πληγή αίμα από σκουλήκι και περιττώματα γαϊδουριού. Στον πάπυρο του Έμπερς υπάρχουν εκατοντάδες άλλες «θεραπείες» που φτιάχνονται από το «αίμα σαύρας, δόντι γουρουνιού, σάπιο κρέας, στυμμένο χοιρινό αυτί, λίπος χήνας, οπλή γαϊδουριού, ζωικό λίπος ποικίλης προέλευσης, ζωικών εκκρίσεων, όπως και των ανθρώπινων, επίσης περιττώματα από γαϊδούρια, αντιλόπες, σκύλους, γάτες, ακόμη και μύγες». Εφαρμογή τέτοιου είδους «ιατρικής» οδηγούσε σε μεγάλη θνησιμότητα των ανθρώπων της εποχής εκείνης. Τίθεται το ερώτημα: Μήπως συμβαίνει κάτι παρόμοιο και σήμερα;

Η Αμερική είναι μια χώρα η οποία επενδύει τα περισσότερα χρήματα στην ιατρική. Αλλά, σε τι είδους ιατρική; Τα στοιχεία δείχνουν ότι οι ακατάλληλες ιατρικές υπηρεσίες έχουν γίνει η τρίτη συχνότερη αιτία θανάτου στους Αμερικανούς. Κάθε χρόνο, πάνω από 220.000 άνθρωποι στην Αμερική πεθαίνουν λόγω ακατάλληλα συνταγογραφημένων φαρμάκων, βλαβερής επίδρασης των φαρμάκων, άσκοπων χειρουργικών επεμβάσεων, μολύνσεων σε νοσοκομεία, λάθος θεραπειών στα νοσοκομεία κ.ά. Αυτό το μοτίβο ακολουθούν κι άλλες «ανεπτυγμένες» χώρες. Δεν είχαμε ποτέ τέτοιες επενδύσεις χρημάτων στην ιατρική, ούτε τόσα διαφορετικά φάρμακα και προηγμένο ιατρικό εξοπλισμό, αλλά ταυτόχρονα δεν είχαμε ούτε τόσο βαριά αρρώστους, ενώ καθημερινά εμφανίζονται καινούριες ασθένειες τις οποίες προφανώς προκαλεί ο τρόπος ζωής του σύγχρονου ανθρώπου.

Από την άλλη πλευρά, κάποιοι λαοί της Ασίας και της Αφρικής που χαρακτηρίζονται ως «πρωτόγονοι» και ζουν σε ένα φυσικό περιβάλλον και τρέφονται με απλή φυσική τροφή, καταφέρνουν να ζουν χωρίς ασθένειες πάνω από 100 χρόνια.

Είναι σαν να έχει γίνει η σύγχρονη ιατρική, βασισμένη στην επιχείρηση πώλησης ακριβών φαρμάκων και ανεπιτυχών εγχειρίσεων, τόσο αδύναμη που ανοίγονται διάπλατα οι πόρτες για διάφορες τεχνικές «θεραπείας» οι οποίες με πολλούς τρόπους θυμίζουν αυτές της αρχαίας Αιγύπτου. Αυτό που είναι κοινό σε όλες αυτές τις σήμερα πολύ δημοφιλείς τεχνικές θεραπείας είναι μία πολύ προβληματική και επιστημονικά αβάσιμη ιδεολογία που έρχεται από την Ανατολή που μιλά για την ύπαρξη δύο απρόσωπων ενεργειών στο σύμπαν, οι οποίες είναι αντίθετες μεταξύ τους, αλλά πάντα συνδέονται και αλληλοσυμπληρώνονται. Υποτίθεται πρέπει να φροντίζει κανείς να είναι αυτές οι ενέργειες εναρμονισμένες στη ζωή και στη διατροφή, έτσι ώστε να μην επικρατήσει καμία από αυτές, και όλα αυτά προκειμένου να επιτευχθεί η ιδανική ισορροπία τους. Περίσσεια ή έλλειψη της μίας ή της άλλης από αυτές τις ενέργειες στον οργανισμό προκαλεί διαταραχές.

Υποτίθεται, κάθε φαινόμενο στη φύση, όπως και το ίδιο το φαγητό, χαρακτηρίζεται από μια μεγαλύτερη ή μικρότερη παρουσία αυτών των δύο ενεργειών (γιν και γιανγκ, όπως τις ονομάζουν). Έτσι, για παράδειγμα, η ζέστη και το καλοκαίρι θεωρούνται γιάνγκ, οπότε προκειμένου να διατηρηθεί η ενεργειακή ισορροπία κατά τη διάρκεια αυτής τη εποχής του χρόνου, όπως και στις πιο ζεστές περιοχές, συνιστάται η κατανάλωση πιο γιν τροφών όπως τα φρέσκα και βρασμένα λαχανικά με λιγότερο αλάτι, εποχιακά φρούτα και περισσότερα υγρά. Από την άλλη πλευρά, το κρύο και ο χειμώνας θεωρούνται γιν, επομένως για αυτή την εποχή, όπως και στις πιο κρύες περιοχές, συνιστάται πιο γιάνγκ τροφή η οποία ζεσταίνει το σώμα: ψητά, τηγανητά, καλοβρασμένα και πιο αλμυρά τρόφιμα, καθώς και περισσότερα ψάρια και όσπρια. Εκτός από τη μαγειρική σύμφωνα με την εποχή του χρόνου, σε αυτές τις τεχνικές διατροφής και θεραπείας πρέπει να δοθεί μεγάλη προσοχή και σε άλλους παράγοντες, όπως είναι η σωματική κατασκευή ή το φύλο (οι γυναίκες είναι υποτίθεται πιο γιν και οι άνδρες πιο γιάνγκ).

Μια τέτοια τεχνική είναι «η διατροφή με βάση την ομάδα αίματος» σύμφωνα με την οποία η ομάδα αίματος είναι «το κλειδί που ανοίγει πολλές κρυμμένες θεραπευτικές δυνάμεις και ενέργειες στον οργανισμό».

Μια άλλη παρόμοια ανεπιστημονική και παράλογη θεραπευτική τεχνική είναι η ομοιοπαθητική, η οποία βασίζεται στην αρχή «τα όμοια θεραπεύονται με τα όμοια». Με άλλα λόγια, αν ένας άνθρωπος κάνει εμετό, «ειδικός» ομοιοπαθητικής θα του σύστηνε ένα φυτό ή μια χημική ουσία που προκαλεί εμετό, ενώ η επίδραση του ομοιοπαθητικού φαρμάκου είναι πιο δυνατή, αν η ουσία που χορηγείται στον ασθενή είναι σε μικρότερη δόση. Είναι σαν να λέγαμε ότι όσο το λιγότερο αλάτι ρίχνουμε στη σούπα, τόσο αυτή γίνεται πιο αλμυρή. «Ειδικοί» ομοιοπαθητικής αυτό το υποτιθέμενο φαινόμενο εξηγούν με μια μυστική αρχή που ονομάζεται «ανατάραξη» κατά τη διάρκεια της οποίας γίνεται η μεταφορά ενέργειας στο ομοιοπαθητικό διάλυμα.

Με βάση μια παρόμοια αρχή λειτουργούν και άλλες παρόμοιες τεχνικές, όπως ο βελονισμός, πιεσοθεραπεία, ιριδολογία, ρεφλεξολογία κλπ, σύμφωνα με τις οποίες κάθε αντικείμενο στη φύση, όπως και κάθε ον, έχει το δικό του ενεργειακό πεδίο (το αποκαλούν «αύρα»), και οι ασθένειες εμφανίζονται όταν προκύψει κάποια διαταραχή του πεδίου αυτού. Και γι ‘ αυτό, και πάλι, πρέπει να φέρουμε σε ισορροπία αυτό το ενεργειακό πεδίο για να είμαστε υγιείς, και αυτό το σκοπό εξυπηρετούν οι παραπάνω τεχνικές.

«Ειδικοί για την ενέργεια» συχνά χρησιμοποιούν βοηθήματα όπως το εκκρεμές, ράβδος ραβδοσκοπίας και βαρίδι, για να διαπιστώσουν, υποτίθεται, πού βρίσκονται οι πηγές αρνητικής ενέργειας, και έπειτα συμβουλεύουν τον κόσμο να μετακινεί κρεβάτια στις θέσεις με «θετική ενέργεια», έτσι ώστε να έχουν καλύτερο ύπνο ή να καταναλώνουν εκείνο το φαγητό το οποίο προτείνεται τάχα από αυτά τα βοηθήματα.

Μία από τις σημαντικότερες και δημοφιλέστερες τεχνικές της εναρμόνισης της ενέργειας σήμερα, η οποία συνδέεται με το ειδικό καθεστώς διατροφής, είναι η «η διατροφή χωρίς γλουτένη». Όπως είπαμε, η γλουτένη είναι μία από τις καλύτερες φυτικές πρωτεΐνες για ανθρώπινη διατροφή που υπάρχει στη φύση. Η περισσότερη γλουτένη βρίσκεται στον καρπό σιταριού, σίκαλης και κριθαριού, και λιγότερο στη βρώμη. «Ειδικοί» από την Ανατολή, χρησιμοποιούν τεχνικές πρωτόγονες και επιπόλαιες για να διαπιστώσουν αν κάποιος έχει δυσανεξία στη γλουτένη στη διατροφή του. Φτάνει να πάρει κανείς στο ένα χέρι του ένα προϊόν που περιέχει γλουτένη (μια φέτα σταρένιο ψωμί, για παράδειγμα), να το τοποθετήσει μπροστά από την κοιλιά του, και να νιώσει τάχα ότι χάνει ενέργεια και έχει μια αδυναμία ενώ κάνει με το άλλο χέρι του κάποιες απλές κινήσεις.

gluten-free

Όλο αυτό το τσίρκο πήρε και «επιστημονική έγκριση», με το να προσφέρονται στους ανίδεους αιματολογικές εξετάσεις, έτσι ώστε να γίνει η διαπίστωση εάν κάποιος έχει, υποτίθεται, «δυσανεξία» στη γλουτένη ή κάποια άλλη τροφή. Για να πείσουν τους αμύητους, οι «ειδικοί» της διατροφής χωρίς γλουτένη, αναφέρουν το παράδειγμα της δυσανεξίας στο γάλα, από την οποία πάσχει πάνω από 50% του παγκόσμιου πληθυσμού, και με αυτό το παράδειγμα θέλουν να δικαιολογήσουν τις εξηγήσεις σχετικά με την υποτιθέμενη δυσανεξία στη γλουτένη. Για να υπενθυμίσουμε, σε περίπτωση δυσανεξίας στο γάλα το ανθρώπινο σώμα δεν είναι σε θέση να παράγει αρκετά ένζυμα της λακτάσης, τα οποία είναι απαραίτητα στην πέψη του σακχάρου που υπάρχει στο αγελαδινό γάλα, της λακτόζης. Το σάκχαρο που παραμένει αχώνευτο δημιουργεί προβλήματα στα έντερα, όπως είναι τα αέρια, κράμπες και διάρροια.

Κάτι τέτοιο είναι αναμενόμενο, επειδή ο άνθρωπος σύμφωνα με τη ανατομία και τη φυσιολογία του είναι φυτοφάγος, και το φαγητό για τα μοσχάρια — το αγελαδινό γάλα, δεν είναι το φαγητό για το οποίο είναι σχεδιασμένο το σώμα του. Από την άλλη πλευρά, δεν αναμένεται να έχει ο άνθρωπος δυσανεξία σε κάποιο φυτικό προϊόν επειδή είναι φυτοφάγος. Είναι σαν να απαγορεύουμε στις αγελάδες να βοσκούν σε ένα συγκεκριμένο μέρος του λιβαδιού, επειδή «εκεί φυτρώνει ένα ειδικό χορτάρι στο οποίο κάποιες αγελάδες έχουν δυσανεξία». Επίσης, δεν υπάρχει καμία επιστημονική εξήγηση που θα μπορούσε να δικαιολογήσει την αποβολή της καλύτερης φυτικής πρωτεΐνης – γλουτένης από την ανθρώπινη διατροφή.

Υπάρχουν ορισμένες φιλοσοφικές έννοιες, που δεν έχουν εξακριβωθεί, τις οποίες αναφέρουν υποστηρικτές δίαιτας χωρίς γλουτένης. Ένας από αυτούς λέει ότι λόγω βλάβης της βλεννογόνου του στομάχου ή εντέρων, το ανθρώπινο ανοσοποιητικό σύστημα αναγνωρίζει το φαγητό που δεν έχει χωνευτεί επαρκώς ως ξένο σώμα και παράγει αντισώματα (αντισώματα είναι οι ετικέτες τις οποίες το ανοσοποιητικό σύστημα βάζει πάνω στα ξένα σώματα και έτσι τα αναγνωρίζει ως στόχους που πρέπει να καταπολεμήσει). Όταν γίνονται οι αιματολογικές εξετάσεις, με χρήση των ELISA τεστ, ανακαλύπτονται, υποτίθεται, κάποια συγκεκριμένα αντισώματα που υποδεικνύουν ότι το άτομο έχει δυσανεξία στη γλουτένη ή κάποιο άλλο φυτικό προϊόν.

Είναι γεγονός ότι το τεστ ELISA μπορεί να ανιχνεύσει αντισώματα για, παραδείγματος χάριν, τον ιό HIV, τον οποίο το ανοσοποιητικό σύστημα αναγνωρίζει ως ξένο σώμα, αλλά είναι εντελώς αντιεπιστημονικό, παράλογο και ανεξακρίβωτο ότι το σώμα δημιουργεί αντισώματα στη γλουτένη, δηλαδή ανθεκτικότητα στην ίδια, ή οποιαδήποτε άλλη φυτική τροφή.

Υποστηρικτές της δίαιτας χωρίς γλουτένη αναφέρουν παραδείγματα ανθρώπων που είναι αλλεργικοί σε κάποιους ξηρούς καρπούς (όπως αμύγδαλα) ή σε κάποιους καρπούς φρούτων (π.χ. φράουλες). Στην πράξη αποδείχθηκε ότι αυτοί οι άνθρωποι έβλαψαν την υγεία τους, διατάραξαν τη χλωρίδα του εντέρου και έφθειραν όργανα του πεπτικού συστήματος, και αυτός είναι ο λόγος που δεν τους κάνουν καλό ορισμένα φυτά. Όταν αρχίσουν να εφαρμόζουν καλές συνήθειες και υγιεινό τρόπο διατροφής που βασίζεται στα φυτά, αυτοί οι άνθρωποι σύντομα παύουν να είναι αλλεργικοί στα προαναφερόμενα φυτά – μπορούν να τους καταναλώνουν χωρίς κανένα πρόβλημα. Ομοίως, οι άνθρωποι που έφθειραν την βλεννογόνο του στομάχου με ανθρακούχα, καφεΐνη, αλκοόλ και τα λιπαρά φαγητά μπορούν να νιώθουν ενοχλήσεις αν πίνουν αναψυκτικά με βάση τα ξινά φρούτα, όπως λεμόνι, γκρέιπφρουτ και πορτοκάλι. Αλλά, όταν αρχίσουν να τρέφονται υγιεινά και όταν αναρρώσει το στομάχι τους, μπορούν χωρίς προβλήματα να καταναλώνουν αυτούς τους χυμούς από εσπεριδοειδή φρούτα.

Είναι γεγονός ότι η απομάκρυνση των δημητριακών από τη διατροφή βοηθάει πολλούς, επειδή πριν από αυτό κατανάλωναν μόνο επεξεργασμένα δημητριακά γεμάτα με χημικά πρόσθετα. Τέτοια προϊόντα οξινίζουν το σώμα και πραγματικά πρέπει να αποφεύγονται. Αλλά, αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να αποφεύγετε τα δημητριακά ολικής αλέσεως που δεν έχουν υποστεί επεξεργασία και επιμόλυνση με διάφορους ενισχυτές γεύσης, συντηρητικά και τεχνητές χρωστικές ουσίες.

Ας υπενθυμίσουμε ότι το λευκό ψωμί είναι πραγματικά «κενό», επειδή σε αυτό υπάρχει μόνο το 7% των θρεπτικών συστατικών σε σχέση με εκείνα που υπάρχουν σε ακοσκίνιστο αλεύρι που είναι προϊόν άλεσης ολόκληρου κόκκου σιταριού. Και όταν σε τέτοιο αλεύρι (δηλαδή ζύμη), προστίθενται συντηρητικά, MSG (όξινο γλουταμινικό νάτριο), πρόσθετα τροφίμων και άλλα χημικά πρόσθετα, έχουμε ως αποτέλεσμα ένα προϊόν που πραγματικά δεν είναι για κατανάλωση από άνθρωπο. Είναι γεγονός ότι υπάρχει και το φαινόμενο πλασέμπο – όταν ένας άνθρωπος κάνει κάτι που είναι λάθος, και είναι πεπεισμένος ότι κάνει το σωστό πράγμα, τότε τα γονίδιά του προσωρινά αντιδρούν στο θετικό πρόσημο που προσδίδουμε σε κάτι και το άτομο νιώθει μια βελτίωση, αλλά ας σημειώσουμε ότι το πλασέμπο ή ψεύτικο φάρμακο έχει βραχυπρόθεσμα αποτελέσματα.

Υπάρχει επίσης και μια ξεχωριστή πνευματική διάσταση που σχετίζεται με διατήρηση αυταπάτης. Με λίγα λόγια, η λεγόμενη «διατροφή χωρίς γλουτένη» είναι μία από τις πολλές δίαιτες που απλώς θα αυξήσει, όπως και πολλές άλλες πριν από εκείνη, τον αριθμό των άρρωστων ανθρώπων στον πλανήτη μας.